Informacje o ATEX

Instalacje przeciwwybuchowe zgodne z dyrektywą ATEX 94/9/EC

Rozporządzenia dotyczące stref Ex

Przepisy ochrony przeciwwybuchowej w krajach członkowskich UE zostały uaktualnione przez zmianę rozporządzenia 67/117/EWG, 76/177/EEC, 79/196/EEC and 82/130/EEC na dwie dyrektywy: 94/9/EC (ATEX 95) i 95/C 332/06 (ATEX 137). W rezultacie ustalone normy określają nowe standardy w ochronie przeciwwybuchowej w UE. Stare przepisy obowiązywały do 30. czerwca 2003. Od 1. lipca 2003 urządzenia elektryczne przeznaczone do zastosowań w strefach zagrożonych wybuchem muszą spełniać wymogi nowej dyrektywy ATEX 94/9/EC- w odniesieniu do zbliżania praw państw członkowskich w sprawie zasadniczych wymagań dla urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku wnprzestrzeniach zagrożonych wybuchem. Informacje o klasyfikacji systemów, urządzeń potencjalnie wybuchowych oraz ich instalcji można znaleźć w wytycznych 1999/92/EC (ATEX 137).

ATEX dyrektywa 94/9/EC została opracowana przez Parlament Europejski i Radę Europa w dniu 23. marca 1994. Dokument ten dotyczył urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem.

ExVO dyrektywa dotycząca dystrybucji urządzeń i systemów przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem – 11.GSGV. ElexV: rozporządzenie dotyczące bezpieczeństwa pracowników w strefach zagrożonych wybuchem podczas eksploatacji urządzeń.

Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy:
Rozporządzenie w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w zakresie świadczenia sprzętu roboczego i jego wykorzystania w pracy , w zakresie bezpieczeństwa podczas pracy instalacji podlegających monitorowaniu i zakresie organizacji bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia w pracy.

Certyfikaty
Urządzenia przeznaczone do pracy w strefach zagrożonych wybuchem muszą posiadać odpoiednie atesty i certyfikaty. Testy działania tych urządzeń muszą być przeprowadzone tylko i wyłącznie przez odpowiednie jednostki testujące (Jednostka Notyfikowana np. PTB - Physikalisch Technische Bundesanstalt in Braunschweig/Niemiecki Federalny Instytut Fizyki i Technologii w Brunszwiku). ATEX jest również akceptowany w wielu państwach spoza Unii Europejskiej.

Obowiązki
W ostatnich latach znacznie wzrosła odpowiedzialność za przestrzeganie wszelkich przepisów i wytycznych dotyczących stref zagrożonych wybuchem. Czynności objęte tymi przepisami to projektowanie, produkcja, montaż, eksploatacja, konserwacja. Każda osoba związana z problemem stref zagrożonych wybuchem powinna być świadoma faktu, że przyjmuje osobistą odpowiedzialność w ramach całego projektu.

Szczególna odpowiedzialność spoczywa na następujących osobach:
• właściciel budynku
• użytkownik
• architekt
• konsultant-inżynier / firma kontrolująca
• organ kontroli
• wykonawca / instalator
• producent
• dostawca produktu
• inżynier utrzymania ruchu

Tablice znamionowe do Ex

Tablice znamionowe i jej elementy
Od 1. lipca 2003 weszła w życie nowa dyrektywa ATEX. Wytyczna EC reguluje wszystkie kwestie dotyczące certyfikacji i oznaczeń urządzeń elektrycznych przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem:

Przykład oznaczeń siłowników ćwierćobrotowych:
Nazwa producenta; adres producenta; oznaczenie modelu; dane elektryczne (V, A, W, Hz); temperatura przechowywania (jeśli różna od - 20 to + 40°C); numer seryjny urządzenia; klasyfikacja Ex.

Prawidłowa instalacja

Podczas instalacji systemów elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem grupy II obowiązują zasady IEC 60 079-14 (EN 60079-14) lub VDE 0165. W Niemczech jedynie przepisy bezpieczeństwa pracy mogą zagwarantować domniemanie zgodności.

Obwody elektryczne typu d, e, q, o, m, p
Montaż okablowania w skrzynce instalacyjnej jest identyczny jak w standardowej instalacji, należy jednak przestrzegać procedur podłączeń urządzeń typu Ex. Dotyczy to np. podłączeń zasilania, bezpieczników, urządzeń zabezpieczających silnik, itp. Wymogi dotyczące instalacji produktów wynikają z certyfikatów oraz z instrukcji, która została razem z urządzeniem dostarczona. Przykład prawidłowego postępowania: należy pamiętać o wyłączeniu zasilania podczas podłączania instalacji do puszki przyłączeniowej Ex urządzeń. Puszka ta powinna być otwierana dopiero po odłączeniu zasilania.

Obwody elektryczne typu „i“ (obwody iskrobezpieczne) Podczas planowania i instalacji rozdzielnic lub systemów sterowania w strefach bezpiecznych, ale które zawierają obwody prowadzące do stref Ex, należy brać pod uwagę obowiązujące w kraju wymogi. Dotyczy to w szczególności obwodów iskrobezpiecznych. Obwody iskrobezpieczne i obwody nie-iskrobezpieczne powinny być odseparowane. Minimalny dystans między połączeniami jest tak ważny, ponieważ w instalacji nie mogą się pojawić niedopuszczalne indukcyjności i pojemności. Maksymalne, dopuszczalne limity elektryczne urządzeń Ex-i muszą być cały czas przestrzegane. Obwody elektryczne iskrobezpieczne i nie-iskrobezpieczne nie powinny być również krosowane. Zaleca się, aby obwody iskrobezpieczne były wyraźnie oznakowane - najczęściej znakuje się je kolorem jasnoniebieskim. Dotyczy to wszystkich obwodów iskrobezpiecznych - takie rozwiązanie pozwala bowiem szybko rozpoznać typ analizowanego obwodu. Minimalny dystans między obwodami iskro- i nieiskrobezpiecznymi powinien wynosić 50 mm. Natomiast w przypadku dwóch obwodów iskrobezpiecznych powinien być zachowany dystans 6 mm. Podczas instalacji przewody obwodu iskrobezpiecznego i nie-iskrobezpiecznego powinny być rozmieszczone osobno.

Sugestie na temat montażu puszki Podczas montażu puszki należy zachować odpowiedni odstęp między urządzeniami obwodu iskro- inieiskrobezpiecznego. Na przykład duże transformatory, prostowniki, przekaźnikio raz inne, podobne urządzenia, które mogą wpływać na obwód iskrobezpieczny poprzez swoją indukcyjność lub pojemność, powinny być instalowane w odpowiedniej odległości od obwodu iskrobezpiecznego. Jako dodatkowe zabezpieczenie urządzenia Ex-i powinny posiadać odpowiednie oznaczenia w celu ochrony przed nieprawidłową ich obsługą. Obowiązujące normy i przepisy dotyczące stref zagrożonych wybuchem muszą być zawsze przestrzegane.

Gdzie i kiedy należy brać pod uwagę zagrożenie wybuchem


Kiedy pojawia się niebezpieczeństwo wybuchu?

Niebezpieczeństwo wybuchu występuje wtedy, gdy łatwopalne medium, takie jak gazy, opary, mgły lub pyły, jest obecne na danym obszarze, w niebezpiecznych ilościach.

Kiedy pojawia się wybuch?
Wybuch może nastąpić wtedy, gdy trzy elementy występują w tym samym czasie i w tym samym miejscu:
• środek wybuchowy
• źródło zapłonu
• powietrze (tlen)


Typowe źródła zapłonu
Bardzo często przyczyną wypadków jest zapłon samoczynny, nadzwyczajne temperatury powierzchni urządzeń i iskry spowodowane mechanicznie podczas pracy urządzeń. Istnieje bardzo wiele źródeł zapłonu, które są efektem pracy urządzeń mechanicznych i/lub elektrycznych.
• Samozapłon
• Nadzwyczajne temperatury powierzchni
• Otwarty ogień
• Iskry wywołane mechanicznie
• Elektryczność statyczna
• Ultradźwięki
• Chemiczne źródło zapłonu
• Przepięcia elektryczne
• Łuki elektryczne
• Kompresja adiabatyczna

Czy Twój system jest bezpieczny?

Załóżmy, że mamy następującą sytuację Teraz lub w PRZYSZŁOŚCI:


Uwaga: Wszystkie zestawione w katalogu informacje, tabele, listy kontrolne i inne dokumenty mają tylko i wyłącznie nakreślić problem ochrony przeciwwybuchowej. Nie stanowią one jednak kompletnych wytycznych, które obowiązują w strefach zagrożonych wybuchem. Należy zaznaczyć, że wszystkie czynności mające na celu określenie danej strefy Ex w każdej aplikacji są bardzo ważne. Takie rozpoznanie pozwala na dobór odpowiednich komponentów.

Typowe miejsca takich aplikacji:

• Zakłady chemiczne, farmaceutyczne i
• przemysłowe
• Rafinerie, składy paliwa i stacje benzynowe
• Sklepy z farbami i rozpuszczalnikami
• Suszarnie
• Laboratoria w zakładach i uczelniach
• Elektrownie
• Gazownie
• Magazyny
• Silosy i magazyny materiałów sypkich
• Rurociągi naftowe i gazowe
• Przemysł drukarski, spożywczy

Harmonogram prac nad systemem:

• Analiza, czy zabezpieczenia przeciwwybuchowe są konieczne
• Konsultacje z ekspertami w celu analizy ryzyka wystąpienia wybuchu
• Definiowanie stref, kategorii, grup wybuchowości i klas temperatur
• Planowanie zgodne z obowiązującymi przepisami i normami
• Wybór najlepszego dostawcy i produktów
• Przestrzeganie zasad instalacji
• Sprawdzanie oznaczeń urządzeń
• Upewnienie się, czy urządzenia zostaną zainstalowane poprawnie
• Potwierdzenie prawidłowej instalacji przez inspekcję przeprowadząną przez właściwy organ
• Zagwarantowanie regularnych i prawidłowych kontroli urządzeń
• Zapewnienie odpowiednio

Od płomienia do detonacji

Efekt i prędkość reakcji znacząco wzrasta od ognia,wybuchu płomieni poprzez eksplozje do detonacji. Ekspolzja jest bardziej prawdopodobna przy gazach, a detonacja przy pyłach.